Dalawang beses umanong personal na kinausap ni Bangsamoro Chief Minister Abdulraof Macacua si Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. bago tuluyang ipinagkaloob ng Pangulo ang “absolute pardon” kay dating Autonomous Region in Muslim Mindanao o ARMM Governor Datu Zacaria Candao.
Ito ang kinumpirma ni MILG-BARMM Minister Jordan Bayam, na nagsabing personal na hiniling ni Macacua sa Pangulo na pagbigyan ang absolute pardon para kay Candao.
“Twice siyang kinausap ni Chief Minister na sana, kung maaari, ay ma-grant na ang absolute pardon ni Candao,” ani Bayam.
Ayon kay Bayam, mahalaga para sa Bangsamoro ang naturang desisyon dahil si Candao ay itinuturing na isang mahalagang personalidad sa kasaysayan ng dating ARMM at sa mas mahabang proseso ng kapayapaan sa rehiyon.
Si Candao ang kauna-unahang halal na gobernador ng ARMM at sa paglipas ng mga taon ay kinilala bilang isa sa mga beteranong lider na may naging malaking papel sa pulitika at kasaysayan ng Bangsamoro.
Binigyang-diin ni Bayam na hindi lamang sa larangan ng pulitika mahalaga ang naging papel ni Candao.
Ayon sa opisyal, naging bahagi rin siya ng mas malawak na pakikipag-ugnayan sa iba’t ibang personalidad at grupo na may kaugnayan sa Bangsamoro struggle at peace process, kabilang ang Moro National Liberation Front o MNLF, Moro Islamic Liberation Front o MILF, at pamahalaan.
Dahil dito, inilarawan ni Bayam si Candao bilang isa sa mga personalidad na may mahalagang bahagi sa kasaysayan ng rehiyon.
“It’s a welcome news for everyone, to all Bangsamoro,” ani Bayam.
Dagdag pa niya, malaki ang respeto ng maraming Bangsamoro kay Candao bilang isa sa mga lider na matagal nang naging bahagi ng paghubog sa pulitika at pamamahala sa rehiyon.
Para kay Bayam, maaaring tingnan ang paggawad ng absolute pardon kay Candao bilang bahagi ng mas malawak na hakbang tungo sa reconciliation o pagkakasundo at pagpapatatag ng tiwala sa pagitan ng pamahalaan at mga personalidad na naging bahagi ng mahabang kasaysayan ng Bangsamoro peace process.
Maaari rin umano itong magsilbing pagpapakita ng commitment ng administrasyong Marcos na kilalanin ang mga naging ambag ng iba’t ibang personalidad sa proseso ng kapayapaan.
Gayunman, ang absolute pardon ay isang desisyon ng Pangulo na may sariling prosesong legal at konstitusyonal. Ang pahayag ni Bayam tungkol sa naging pakikipag-usap ni Macacua ay naglalarawan sa naging papel ng Bangsamoro leadership sa paghiling ng pardon, ngunit ang mismong paggawad nito ay nasa kapangyarihan ng Pangulo.
Ang usapin ay muling nagbigay-pansin sa naging papel ng mga dating lider ng ARMM sa kasaysayan ng autonomous governance sa Mindanao.
Mula sa dating ARMM, naitatag ang Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao o BARMM sa ilalim ng Bangsamoro Organic Law, kasunod ng mga kasunduang pangkapayapaan sa pagitan ng pamahalaan at mga pangunahing Moro revolutionary groups.
Sa kasalukuyan, nagpapatuloy ang proseso ng transisyon at pagtatatag ng mga institusyon ng BARMM, habang isinusulong din ang pagkakasundo at pagpapatatag ng kapayapaan sa rehiyon.
Sa kaso ni Candao, ang absolute pardon ay hindi lamang usapin ng isang dating gobernador—ito rin ay muling nagbukas ng usapan tungkol sa mga lider, personalidad at karanasan na naging bahagi ng mahabang paglalakbay ng Bangsamoro tungo sa kapayapaan at sariling pamamahala.
