Nagbabala si dating Korte Suprema Associate Justice na si Antonio Carpio na kailangang magsumite ang Pilipinas ng isang pormal na counterdeclaration laban sa pag-aangkin ng China sa mga bahagi ng South China Sea na itinuturing na high seas o pandaigdigang karagatan.
Ayon kay Carpio, hanggang Disyembre 2026 lamang ang palugit ng bansa upang pormal na tutulan ang naturang deklarasyon ng China sa ilalim ng Biodiversity Beyond National Jurisdiction (BBNJ) Agreement.
Sa isang forum na inorganisa ng Stratbase Institute at ng Embassy of France in the Philippines, ipinaliwanag ni Carpio na mahalagang agad na kumilos ang Pilipinas upang maiwasan ang tinatawag na doctrine of acquiescence. Sa ilalim ng prinsipyong ito sa internasyonal na batas, maaaring ipakahulugan ang pananahimik o kawalan ng pagtutol ng isang estado bilang pagtanggap o pagsang-ayon sa isang legal na pag-aangkin ng ibang bansa.
Ang BBNJ Agreement ay isang pandaigdigang kasunduan na naglalayong pangalagaan at tiyakin ang napapanatiling paggamit ng biodiversity sa mga karagatang nasa labas ng pambansang hurisdiksyon ng mga bansa. Naging ganap na epektibo ang kasunduan noong 17 Enero 2026 matapos itong maratipikahan ng sapat na bilang ng mga estado.
Ang Pilipinas ay naging ika-65 bansang lumagda at nagratipika sa kasunduan noong Setyembre 2025, bilang bahagi ng pagsisikap nitong suportahan ang konserbasyon at maayos na pamamahala ng mga yamang-dagat sa pandaigdigang karagatan.
Gayunman, binigyang-diin ni Carpio na noong ratipikahan ng China ang BBNJ Agreement noong Disyembre 2025, nagsumite ito ng deklarasyon na nagsasaad ng umano’y “sovereign rights and jurisdiction” o soberanong karapatan at hurisdiksyon sa ilang bahagi ng South China Sea.
Ang mga lugar na ito ay kinikilala ng internasyonal na komunidad bilang high seas at hindi saklaw ng eksklusibong pagmamay-ari o kontrol ng alinmang bansa.
Ayon kay Carpio, kung hindi agad tututulan ng Pilipinas ang naturang deklarasyon, maaaring gamitin ng China ang pananahimik ng bansa bilang argumento na tinatanggap nito ang pag-aangkin ng Beijing sa mga bahaging ito ng karagatan. Maaari aniyang magkaroon ito ng negatibong implikasyon sa posisyon ng Pilipinas sa usapin ng West Philippine Sea at sa pagpapatupad ng mga prinsipyo ng internasyonal na batas-dagat.
Binigyang-diin din niya na ang pagsusumite ng counterdeclaration ay hindi lamang pagtatanggol sa pambansang interes kundi isang mahalagang hakbang upang mapanatili ang bisa ng mga umiiral na legal na mekanismo na kumikilala sa mga karapatang pandagat ng Pilipinas. Sa ganitong paraan, malinaw na maipapahayag ng bansa ang pagtutol nito sa anumang pag-aangkin na labag sa mga prinsipyo ng internasyonal na batas at sa mga karapatang kinikilala sa West Philippine Sea.
Sa kabuuan, nananawagan si Carpio sa pamahalaan ng Pilipinas na agad na magsagawa ng kinakailangang legal at diplomatikong hakbang bago matapos ang 2026 upang opisyal na tutulan ang deklarasyon ng China.
Kasabay ng babala ni dating Supreme Court Associate Justice Antonio Carpio na dapat agad kumilos ang Pilipinas upang tutulan ang pag-aangkin ng China sa ilang bahagi ng South China Sea na itinuturing na high seas o pandaigdigang karagatan. Ayon sa kanya, may hanggang Disyembre 2026 lamang ang bansa upang magsumite ng pormal na pagtutol o counterdeclaration.
Mahalagang maunawaan ng bawat Pilipino na sa ilalim ng United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS), ang mga high seas ay hindi pagmamay-ari ng anumang bansa at malayang magagamit ng lahat alinsunod sa internasyonal na batas. Ito rin ang kasunduang naging batayan ng 2016 Arbitral Award na pumabor sa Pilipinas at nagpawalang-bisa sa malawak na pag-aangkin ng China sa South China Sea.
Ayon kay Carpio, kung mananatiling tahimik ang Pilipinas, maaaring gamitin ito ng China bilang argumento na tinatanggap ng bansa ang kanilang pag-aangkin. Kaya mga kababayan, mahalaga ang agarang pagtutol upang malinaw na maipakita na hindi kinikilala ng Pilipinas ang anumang pag-aangkin na labag sa UNCLOS at sa mga karapatan ng bansa sa West Philippine Sea.
Mahalaga ang maagap na pagkilos upang maprotektahan ang pambansang interes, mapanatili ang mga karapatan ng Pilipinas sa West Philippine Sea, at maiwasan ang anumang interpretasyon na maaaring magpahina sa posisyon ng bansa sa hinaharap.
Sa huli, ang usapin ay hindi lamang tungkol sa teritoryo kundi sa pagtatanggol sa ating mga karapatan bilang isang malayang bansa. Ang pagsunod sa UNCLOS at iba pang internasyonal na batas ay mahalaga upang mapanatili ang kaayusan, kapayapaan, at patas na paggamit ng mga karagatan para sa lahat ng bansa.
